آنالیز روغن روشی مؤثر برای اجرای فرآیند تعمیر و نگهداری پیشگیرانه در ماشین آلات راهسازی-عمرانی
هدف اصلی از عمل روانکار در ماشین آلات تیراژه ماشین به حداقل رساندن اصطکاک و فرسایش می باشد، ضمن اینکه هدفهای جانبی دیگری نظیر خنک کاری، تمیز کاری و جلوگیری از زنگ زدگی وخوردگی وجذب الودگیها ومعلق نگهداشتن مواد خارجی وترکیبات شیمیایی داخل سیستم نیز به عهده روانکارها می باشد.
اصطکاک در ماشین آلات سنگین شرکت تیراژه ماشین از سه جهت زیر قابل تقسیم بندی می باشد :
الف- اصطکاک خشک :این اصطکاک بین سطوح تماس دو جسم جامد که خشک و خالی از روغن باشند به وجود می آید، که در چنین شرایطی هردو جسم می توانند بر روی یکدیگر بلغزند. در این حالت بیشترین اصطکاک را داریم.
ب- اصطکاک نیمه تر : این اصطکاک بین سطوح تماس دو جسم اغشته به روغن ایجاد می گردد. با این در تنیجه پرده نازک روغن سطوح تماس را تا حدی از یکدیگر جدا ساخته و به کنترل اصطکاک کمک می کند.
ج- اصطکاک تر : با اضافه کردن لایه روغن بین دو سطح تماس، اصطکاک سطوح متقابل کاملاً از هم جدا می گردند.
با عنایت به اینکه سیستم روانکاری ماشین آلات سنگین شرکت "تیراژه ماشین" از نوع اصطکاک تر می باشد، بنابر این روغن سیستمهای مختلف (موتور، گیربکس، سیستم انتقال قدرت و هیدرولیک) که پیوسته در حال گردش و تماس با قطعات مختلف داخلی سیستم می باشد حاوی اطلاعات جامعی در مورد فعل انفعالات درونی سیستم بوده و این اطلاعات از طریق آزمایشهای مختلفی که روی نمونه روغن انجام می شود بدست می آید، به این لحاظ؛ آنالیز روغن به عنوان روشی مؤثر و کارآ در ماشین آلات سنگین محسوب می شود.
تعمیر و نگهداری پیشبینانه :
تعمیر و نگهداری پیشبینانه از جمله پیشرفته ترین روشهای تعمیر و نگهداری به حساب می آید و بر خلاف مدل پیشگویانه و پیشگیرانه ماموریت آن تنها بررسی آثار مشکلات نیست بلکه هدف ان اقدام اساسی برای اصلاح مشکل و رفع خرابی است.استراتژیهای این روش عبارتند :
- نشان دادن پارامترهای کلیدی که انعکاس دهنده شرایط پایداری ماشین است مانند سطح الودگی سیال.
- ایجاد خط پایه برای : مقادیر، اندازه و محدودیتها برای هریک از پارامترهای کلیدی مثل حد اکثر الودگی.
- تشخیص و تحلیل تغییر پارامترهای کلیدی از وضعیت استاندارد ماشین، مانند افزایش میزان الودگی از محدوده مجاز .
به دلیل اینکه این روش دارای مزایای زیادی بوده، می توان به عنوان اقتصادی ترین شیوه در مقایسه با سایر استراتژیهای تعمیر ونگهداری معرفی گردد. مفهوم کلی این روش آن است که فعالیتهایی برای پایداری سیستم مورد نیاز است که از قبل اجرا می شود :
- ۱- تعمیر و نگهداری پس از خرابی (Break Down Maintenance) : دستگاه پس از خراب شدن تحت تعمیر قرار می گیرد.
- ۲- تعمیر و نگهداری پیشگیرانه (preventive Maintenance) : دستگاه قبل از خراب شدن تعمیر خواهد شد.
- ۳- تعمیر و نگهداری پیشگویانه (predictive Maintenance) : عیب یابی در مراحل اولیه شروع کار –دستگاه با شروع عیب تحت تعمیر قرار می گیرد.
- ۴- تعمیر و نگهداری پیشبینانه (proactive Maintenance) : قبل از شروع خرابی دستگاه، عوامل مؤثر در فراهم کردن شرایط ایجاد خرابی اصلاح می گیرند.
آنالیز روغن :
هدف اصلی از آنالیز روغن افزایش قابلیت اطمینان و راندمان ماشین با از طریق افزایش طول مدت زمان دوره ای :
تعویض روغن، تعویض قطعات وکاهش زمان خواب ماشین، هزینه های تعمیر ونگهداری به پایین ترین اندازه می رسد.
تحقق این اهداف با انجام آزمایشهای لازم زیر امکان پذیر می باشد:
الف- وضعیت روانکار
ب- آلوده کننده ها
ج- فرسایش
- ۱. دارای گرانوی و شاخص گرانوی مناسبی باشد
- ٢. در مقابل حرارت و اکسیژن مقاومت کافی داشته باشد
- ٣. در هوای سرد به اندازه کافی روان باشد.
- ٤. با قطعات لاستیکی و آب بندها سازگاری داشته باشد.
- ٥. از نظر عواملی مثل فراریت و آتش گیری دارای وضع مناسب باشند.
- ٦. از زنگ زدگی، خوردگی و سائیدگی بیش از حد از قطعات جلوگیری کند.
- ٧. قادر باشد اثرات نامطلوب ناشی از احتراق سوخت در موتور را تا حد امکان تقلیل دهد
توجه : بدون تردید آلوده کننده ها اصلی ترین عامل ایجاد عیب در ماشین الات می باشند.
آلودگی به وسیله ذرات گرد و خاک :
ذرات گرد و خاک پس از اکسیژن فراوانترین عنصر موجود در زمین است که دارای سختی نسبی بالاتر از فولاد می باشد، بنابراین ذرات گرد و خاک می توانند به سادگی به درون سیستم کشیده شود و فرسایش شدید در قسمت های مختلف سیستم، مخصوصاً یاتاقانها، چرخدنده ها، جداره سیلندر و ... ایجاد کنند.
آب :
آلودگی آب مخرب تر از آلوده کننده های جامد بوده واغلب عامل اولیه ایجاد عیب در اجزاء ماشین الات می باشد.
آلودگی سوخت :
آلودگی روغن با سوخت معمولاً در موتور های احتراق داخلی به دلیل نشتی پمپ انژکتور ویا کنترل ضعیف احترق پیش می آید.
فرسایش نتیجه اصطکاک، و ذرات فرسایشی محصول فرسایش می باشند.
ذرات فرسایشی پیوسته از قطعات جدا، و در داخل روغن شناور می شوند. از راه آنالیز روغن فرآیند پیچیده فرسایش را می توان در هر مرحله از پیشرفت ان برطرف کرد.
ارز یابی روانکارها :
صدها ازمایش مختلف برای تست و ارزیابی روانکارها وجود دارند که اغلب دو یا سه آزمایش مختلف برای بیان یک خصوصیت مشابه روانکار وجود داشته که اختلاف آنها در هزینه آزمایش، زمان مورد نیاز برای آزمایش و دقت آزمایش می باشد.
بطور کلی آزمایش های روغن را می توان به سه گروه تقسیم کرد :
الف- آزمایشهای ساده فیزیکی و چشمی
ب- آزمایشهای ظاهری(رنگ روغن)
ج- آزمایشهای بررسی و شناسایی ذرات فرسایشی فلزی و آلوده کننده ها
آزمایشهای ساده فیزیکی و چشمی :
- ۱: رنگ روغن
- ۲: آزمایش بو
- ۳: آزمایش ویسکوزیته (مقایسه سرعت سقوط گوی ها)
- ۴: آزمایش قطره
- ٥: آزمایش آّب (صفحه داغ)
- ٦: آزمایش شمارش ذرات
- ٧: آزمایش اندازه گیری نقطه اشتعال